Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu'nda Erken Tanının Önemi-2-

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu'nda Erken Tanının Önemi-2-

Değerlendirme Süreci Nedir?

Değerlendirme çocuğunuzla ilgili bilgilerin toplanması ile ilgili bir süreçtir. Çocuğun dikkat, hareketlilik ve dürtüselliğe ilişkin sorunları tek tek ele alınarak bunların ne zaman başladığı ve hangi ortamlarda ortaya çıktığı belirlenir. Çocuğun yalnızca evdeki ya da yalnızca okuldaki davranışlarının öğrenilmesi yetersizdir, bu nedenle çocukla ilgili bilgiler hem ebeveynlerden hem de öğretmenlerinden alınmalıdır. Aileden çocuğun gelişim basamaklarına göre farklı dönemlerdeki davranışları ile ilgili bilgi alnır. Ayrıca anne babanın özellikleri, çocuk yetiştirme ve disiplin tarzları öğrenilir. Çocuğun okul ve arkadaş ortamlarındaki davranışları uzmana farklı ortamlarda çocuğun nasıl davrandığı ile ilgili daha detaylı bilgi vereceğinden önem taşımaktadır. Çocukla ilgili bilgilerin alınması için bir diğer kaynak ta görüşme sırasında uzmanın kendi gözlemleridir. Görüşme ve değerlendirme sırasında çocuğun davranışları ve ilişki kurma biçimi gözlemlenir. Özellikle dikkati toplama, organizasyon veya belli bir süre hareket etmemeyi gerektiren oyunlar oynanarak çocuğun bu gibi durumlardaki davranışları izlenir. Özetle kapsamlı bir değerlendirme gerçekleştirilebilmesi için farklı kaynaklardan bilgi toplanması gerekmektedir:

1. Çocuğun sağlık ve gelişimsel geçmişi;
2. Öğretmenin doldurduğu ölçekler;
3. Ailenin doldurduğu ölçekler;
4. Çocuğun çeşitli psikolojik testler kullanılarak değerlendirilmesi.

Tanı Sürecinde Kullanılan Psikolojik Testler ve Araçlar Neler Olabilir?

1. Değerlendirme süreci boyunca çocuğun gözlemlenmesi ile farklı koşullarda nasıl davrandığı ve verilen görevlerle nasıl başa çıkmaya çalıştığı anlaşılır;
2. DEHB’na yönelik ebeveyn ve/veya öğretmene verilen soru formları diğer çocuklara kıyasla durumu hakkında bilgi verir;
3. Zeka testleri çocuğunuzun yaşıtlarına kıyasla genel bilişsel kapasitesi hakkında ve güçlü olduğu alanların yanı sıra zorluk çektiği alanlarla ilgili bilgi verir;
4. Nöropsikolojik testler çocuğun algı ve dikkat becerileri ile ilgili zorluk alanları ile ilgili bilgi verir.

Değerlendirme Sonuçları Ne İşe yarar?

Değerlendirmeler çocuğunuzun öğrenme kapasitesi ve kişiliği ile ilgili size daha detaylı bilgi verecektir. Bu sonuçlar çocuğunuzun, sizin, ve çocuğun öğretmeninin çocukla ilgili çeşitli alanlarda bilgi edinmenizi sağlar. Değerlednirme sonucunda çocuğun güçlü ve zayıf olduğu alanlar, genel bilişsel kapasitesi, öğrenme biçimleri ile algı ve dikkat kapasitesi ile ilgili bilgi edinirsiniz. Böylece çocuk, öğretmen ve sizler hem gerçekçi beklentilere sahip olursunuz hem de çocuktaki dikkat ve hareketliliğin neden olduğu sınıf içi ve dışı konularla ilgili uygun müdahaleler yapılabilir.

Ayrıca tanı koyma sürecinde psikolojik testler kullanılması da uzmana tanı koyma sürecinde hem daha detaylı bilgi verir ve ayırıcı tanının koyulmasını kolaylaştırır, hem de daha sonra ailenin uygun biçimde yönlendirilmesi açısından yardımcı olur. Ayrıca çocuğun nasıl çalışacağına dair önerilerde bulunmak için de kullanılır. Değerlendirmeler sırasında çocuğun zorlandığı alanların yanısıra, daha becerikli olduğu alanların belirlenmesi yönlendirme yapmak açısından çok önemlidir.
Buna göre tanı koyma sürecinde aşağıdaki adımların izlenmesi gerektiği söylenebilir:

1. Aile ve çocukla görüşme, bilgi alma süreci;
2. Aileye ölçekler verilmesi;
3. Öğretmene ölçekler verilmesi;
4. Çocuğun çeşitli psikolojik testler kullanılarak değerlendirilmesi

Devamı var...

Dr. Psk. Aylin İlden Koçkar
Bilkent Üniversitesi Psikoloji Bölümü
www.aylinildenkockar.com

Yazarın diğer yazılarını görmek için tıklayın.